Centanafadine, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) tedavisi için geliştirilmiş, üçlü geri alım inhibitörü (triple reuptake inhibitor) özellik gösteren yeni nesil bir ilaçtır.
Beyinde:
Dopamin
Noradrenalin
Serotonin
geri alımını inhibe ederek etki gösterir.
Bu özelliğiyle klasik uyarıcılardan (metilfenidat, amfetamin türevleri) farklı bir mekanizmaya sahiptir.
Centanafadine özellikle:
Dikkat eksikliği
Dürtüsellik
Hiperaktivite
Bilişsel performans düşüklüğü
semptomlarını azaltmayı hedefler.
Çalışmalarda erişkin DEHB hastalarında semptom skorlarında anlamlı iyileşme bildirilmiştir.
Centanafadine:
Uyarıcı (stimulant) değildir.
SNRI değildir.
NDRI değildir.
Bunun yerine serotonin, noradrenalin ve dopamin geri alımını birlikte etkileyen bir triple reuptake inhibitördür.
Bu yönüyle atomoksetin, metilfenidat ve bupropiondan farmakolojik olarak ayrılır.
Centanafadine için Faz 3 klinik çalışmalar tamamlanmıştır ve ABD’de FDA başvuru süreci yürütülmüştür.
Ancak:
Henüz rutin klinik kullanımda yaygın olarak bulunan bir ilaç değildir.
Türkiye’de ruhsatlı değildir.
Eczanelerde satışı bulunmamaktadır.
FDA onay durumu dönemsel olarak değişebileceği için güncel resmi kaynaklardan kontrol edilmelidir.
Klinik çalışmalarda bildirilen olası yan etkiler:
İştah azalması
Uykusuzluk
Baş ağrısı
Ağız kuruluğu
Hafif kan basıncı artışı
Uyarıcı ilaçlara kıyasla bağımlılık potansiyelinin daha düşük olabileceği öne sürülmektedir ancak uzun dönem veriler sınırlıdır.
Hayır.
Türkiye’de ruhsatlı değildir.
SGK kapsamında değildir.
Reçete edilemez.
Şu an sadece araştırma ve klinik çalışma düzeyindedir.
| Özellik | Centanafadine | Metilfenidat |
|---|---|---|
| Etki Mekanizması | 3’lü geri alım inhibitörü | Dopamin + Noradrenalin |
| Uyarıcı mı? | Hayır | Evet |
| Bağımlılık riski | Düşük olabilir | Var |
| Türkiye’de mevcut mu? | Hayır | Evet |
Centanafadine, DEHB tedavisinde umut vadeden yeni bir moleküldür. Dopamin, noradrenalin ve serotonin üzerinde birlikte etkili olması nedeniyle klasik uyarıcılardan farklı bir farmakolojik profile sahiptir.
Ancak henüz Türkiye’de klinik kullanıma girmiş değildir.